Het duurt altijd even voordat mensen begrijpen dat het voor docenten echt inspanning vergt om leeractiviteiten en digitale tools op elkaar af te stemmen. De ‘koninkelijke weg’ is dat docenten eerst de leeractiviteiten bepalen en daarna passende tools zoeken. Bij het onderzoek dat flankerend aan Doedactiek plaatsvindt wordt steeds duidelijker dat dit de koninklijke weg mag zijn, maar dat docenten in de praktijk andersom werken.

De manier van werken lijkt overeenkomsten te vertonen met de manier waarop Nederland in de 16e eeuw schepen bouwde met een ongekend hoge productie, veel hoger dan in ons omringende landen. Wat was het geheim?

Bij de bouw van schepen is ‘de koninklijke weg’ om eerst de kielbalk te leggen, dan de spanten eraan bevestigen en dan plank voor plank aan de spanten te bevestigen. Dat lijkt gemakkelijk, maar vanwege de rondingen van een schip is geen enkele plank hetzelfde en heeft iedere plank een eigen ‘ronding’. De werklieden maakten deze rondingen in de planken door het hout vochtig te maken en dan boven vuur op de juiste plaatsen te buigen. Dat is best een secuur werkje en ging lang niet altijd goed.

Uit experimenteel archeologisch onderzoek blijkt dat Nederlanders veel slordiger bouwden. Ze legden wel een kielbalk en een paar spanten om mee te beginnen, maar begonnen daarna vrij snel met de planken. De resterende spanten aan de binnenkant volgden later. Het voordeel: het maakt niet zo heel veel uit of de planken precies de juiste ronding hebben om op de spanten te passen, want doordat er minder spanten en daardoor de grotere tussenruimten tussen de spanten zijn was het makkelijker om planken die niet helemaal goed waren gebogen alsnog te bevestigen. Er ontstonden dan gaten en kieren tussen de planken, maar die vulden ze op met hulpstukjes. Pas daarna kwamen de extra spanten aan de binnenkant om het schip te verstevigen. Die spanten kon men makkelijk bijschaven tot de juiste ronding was verkregen passend bij de planken.

Het gevolg was wel dat Nederlandse schepen behoorlijk asymmetrisch waren. De rondingen van het schip aan bakboord en stuurboord konden behoorlijk van elkaar verschillen. Dat maakte echter helemaal niets uit omdat het schip toch dagen, soms weken over dezelfde boeg voer. Voor meer informatie over de vroegere bouwwijze: https://debarentsz.nl/scheepsbouw/

De werkwijze van docenten bij het in gebruik nemen van digitale tools en apps heeft hier wel wat van weg. De koninklijke weg is eerst de leeractiviteiten (spanten) bouwen en dat de tools (planken) kiezen. De praktijk is dat docenten van horen zeggen aan de slag gaan met een tool. Daarbij informeren ze zich niet zo goed en dan valt er weleens een ‘gaatje’. In fysiek onderwijs vullen docenten dit gaatje makkelijk op. Ze passen hun leeractiviteiten aan de tools aan en bedenken iets extra’s waar nodig, of niet. Dat is allemaal niet zo grondig. Maar het werkt wel. En snel!